„Odzyskane” – spektakl Ludomira Franczaka

  • 30.03.2014, 18:00-18:00
  • Dzielnicowy Dom Kultury "Węglin", ul. Judyma 2a

Jest to spektakl teatralny, który jednocześnie powstaje w formie instalacji wizualno-dźwiękowej. Narracja oparta jest o życiorysy obywateli niemieckich, których w 1946 roku nowa władza zastała na terenach tzw. „ziem odzyskanych”. Proste historie ludzi w różnym wieku – życie zawarte w kilku linijkach, które trzeba dopełnić detalem – fotografiami przodków (znalezionymi na pchlim targu), osobistymi przedmiotami (które tak naprawdę należą do kogoś innego i niosą ze sobą swoją własną historię), próbą dotarcia do samych ludzi czy miejsc, w których byli. Rytuał powrotu – chodzenia czyimiś śladami z jednoczesną świadomością tego, że robi się to tu i teraz. Historie dopowiedziane, zawieszone w swoistym bezczasie, rozwijające się przed oczami, czasem przeplatające, czasem wręcz wykluczające się nawzajem. Opowiedziane głosami z przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, obrazem, dźwiękiem i zapachem. Próba zamknięcia umownej przestrzeni teatralnej w małą społeczność połączoną wspólną historią. Spektakl teatralny jest kulminacją projektu Odzyskane, który pojawił się w formie wystawy w Galerii Sztuki Wozownia w Toruniu (kuratorka Małgorzata Jankowska), książki artystycznej oraz akcji miejskiej na trasie trójmiejskiej SKM, wyprodukowanej przez Muzeum Emigracji z Gdyni.

Powstałe historie, których podstawą są życiorysy niemieckie, kreślą obraz pełen nostalgii i niepokoju. W trakcie spektaklu pojawiają się one w postaci chóru głosów, by w kulminacyjnym momencie przekształcić się w niemal bajkową opowieść jednego z bohaterów, której towarzyszą mechaniczne ptaki oraz wydające dźwięk huby. Przedziwna oranżeria, odkrywająca przed widzem ukryty świat – równoległą rzeczywistość, w której wszystko wydaje się być możliwe. Przedstawienie jest audio-wizualną instalacją, budowaną na oczach widzów przez aktora/reżysera, którego rola ogranicza się do obsługi technicznej puszczonej w ruch machiny.

SCENARIUSZ, REŻYSERIA, SCENOGRAFIA: Ludomir Franczak | MUZYKA: Marcin Dymiter | KOSTIUM: Magdalena Franczak | GŁOSY: Irena Jun, Andrzej Golejewski, Stefan Filipowicz, Mateusz Nowak, Dorota Lesiak, Katarzyna Duma, Magdalena Franczak, Wiktoria Wrzyszcz, Emil Franczak, syntezator mowy | PREMIERA: 08.11.2013, Poznań | PRODUKCJA: Centrum Rezydencji Teatralnej SCENA ROBOCZA

ODZYSKANE fot. Maciej Zakrzewski
ODZYSKANE fot. Maciej Zakrzewski

Ludomir Franczak (1974). Artysta wizualny poruszający się na polach multimediów, malarstwa, grafiki, instalacji, designu, performance i teatru. Swoje projekty prezentuje w galeriach, muzeach, przestrzeni publicznej i teatralnej w Polsce, Danii, Szwecji, Anglii, Portugalii, Szwajcarii, Niemczech, Rosji, we Włoszech i na Węgrzech. Współpracuje z muzykami (Marcin Dymiter, Robert Curgenven, Pogodno), artystami wizualnymi (Magdalena Franczak, Karin Danielsson, Leo Palmestal). Jest stypendystą Fundacji Wyszehradzkiej (VARP) i trzykrotnym stypendystą Marszałka Województwa Pomorskiego, zdobywcą nagrody za najlepszy film eksperymentalny na festiwalu Euroshorts 2007 i laureatem festiwalu Spotkania 2011 Fundacji Łódzkich Spotkań Teatralnych. Nominowany do tytułu „Kulturysta roku 2013” przez dziennikarzy radiowej Trójki. Zajmuje się problemem pamięci i tożsamości. Za pomocą działań intermedialnych buduje złożone projekty wykorzystując zarówno sztuki wizualne, jak i historię czy literaturę. Jest autorem wydawnictw artystycznych. Działa czynnie jako kurator i animator kultury.

Franczak uzmysłowił mi, że dzisiaj najważniejsza w przekazywaniu świadectwa jest pamięć o tych, którzy danej historii doświadczyli na własnej skórze. Tych, dla których to, co z dzisiejszej perspektywy jest jedynie suchym faktem, było czymś realnym; czymś, co wpływało na koleje ich losów. Wielkim złudzeniem jest myślenie o historii jak o linearnej opowieści; historia to zbiór archipelagów, które mogą się ze sobą łączyć, mogą koegzystować obok siebie lub mogą być znacznie od siebie oddalone. Dopiero składanie skrawków narracji w jeden obiekt, tak jak złożenie przez Franczaka białych krzeseł w jedną figurę drzewa oraz owinięcie jej przezroczystą folią, daje nam szerszy obraz świata, który próbujemy odtworzyć.[…] Polifoniczność, czyli termin muzyczny określający wielogłosowość narracji, mogłaby stanowić pojęciowy klucz dla propozycji Franczaka na temat odczytywania historii. […] Brawa Franczakowi należą się za temat, który pozostaje niezwykle istotny, ponieważ wymaga jeszcze wielu domówień i przemyśleń, a przede wszystkim – próby uchwycenia również perspektywy tej drugiej strony. Brawa Franczakowi należą się za głęboką refleksję, za przemyślenie tematu, za nieprezentowanie czegoś powierzchownego, błahego i powielającego utarte klisze. Brawa Franczakowi należą się za wykonanie, bardzo osobiste, a jednocześnie kameralne, skromne i niepretensjonalne, bo przecież autor nawet przez moment nie zabiera głosu w trakcie performansu, a mimo to widz cały czas ma świadomość, w jak bardzo osobistą podróż zabrał go artysta. Brawa Franczakowi należą się wreszcie za to, że pokazał, w jaki sposób należy podchodzić do historii i co zrobić, aby nie zapomnieć o jej najważniejszym elemencie, czyli o człowieku.

fragmenty recenzji Wojciecha Kowalczyka (teatralny.pl/recenzje/skrawki-narracji,129.html)

O Cyklu:
Cykl „Teatr Jednego Aktora” to powołanie teatralnej sceny jednego aktora i zetknięcie ze sztuką teatralną w postaci monodramu. W ramach cyklu prezentujemy szereg spektakli opierających się na grze jednego aktora, zarówno profesjonalnego, jak i amatora. Celem jest stworzenie takiej bazy dla teatru monodramicznego, który prezentowałby klasyczne spektakle, jak i te nowe. Prowadzenie takiej sceny wzbogaca ofertę kulturalną dla mieszkańców dzielnicy, jak również dla całego Lublina. Bazując na doświadczeniach, gwarantujemy wysoki poziom wykonawczy i interpretatorski naszych gości. Kuratorem cyklu jest Mateusz Nowak.

Bilety w cenie 5 zł do kupienia w dniu spektaklu, od godz. 17.00, w DDK „Węglin”.